Prezervatif Market

Lateks Alerjisi

Lateks nedir?

Lateks bilimsel adi Hevea brasiliensis olan kauçuk agacindan elde edilen bir maddedir. Pek çok üründe lateks bulunur. Lateks içeren ürünlerden en sik bilineni erkek prezervatifleridir. Bununla beraber kadin dogum kontrol yöntemlerinden biri olan diyaframlarin da önemli bir kismi lateks içerir. Öte yandan günlük kullanimda pek çok üründe de lateks bulunur. Özellikle saglik çalisanlari bu madde ile sik temas ederler. Muayene eldivenlerinin çogu lateksten üretilmistir.

Lateks pek çok insan için problem yaratan bir madde degildir. Ancak tipki dogada bolca bulunan ari zahiri, zehirli sarmasik, hatta fistik ve çilek gibi pek çok maddenin yaptigi gibi bazi kisilerde de lateks problem yaratabilir.

Lateks alerjisi nedir?

Alerji kabaca vücudun kendisine yabanci olarak algiladigi maddelere karsi gösterdigi rekasiyondur. Alerjik reaksiyonlar degisik sekillerde ortaya çikabilir. Lateks söz konusu oldugunda ise en sik kontakt dermatitten söz edilir. Yani maddenin temas ettigi alanlarda reaksiyon ortaya çikar.Lateks ile temas eden alanda kizariklik, kasinti ve döküntü görülür. Örnegin lateks alerjisi olan ve sürekli eldiven kullanan bir saglik personelinin elinde bu tür yakinmalar ortaya çikar. Öte yandan kontakt dermatit disinda da belirtiler olabilir. Bu belirtiler çok hafif ya da siddetli olabilir. En siddetli formunda alerjik sok görülebilir.

Ingilizler lateksi 18 yüzyilin sonlarina dogru kesfettiler. Ancak maddenin bu derece yaygin kullanim alani bulmasi son 50 yildir yasanan bir olay. 1979 yilinda bir Ingiliz kadinin bulasik eldivenine bagli yasadigi yakinmalar tanisi konan ilk lateks alerjisi olgusu.

Takip eden dönemde 1979 ile 1988 yillari arasinda 50'den fazla olgu sunumu Avrupa'da yayinlanan tip dergilerinde yer aldi. Daha sonra ise islerin akisi degismeye basladi. 1988 sonbaharinda Amerikan Gida ve Ilaç Dairesine (FDA) sindirim sistemi sorunlari nedeni ile radyolojik inceleme yapilan bazi hastalarda anafilaktik sok (alerjik sok) görüldügüne dair pek çok rapor ulasti. Bu hastalarin hepsindeki ortak özellik film çekimi öncesi baryum içeren lavmanlar yapilmasiydi. Ilk baslarda olayin nedeni olarak baryum suçlandi ancak daha sonra bazi hastalarda sokun lavman aleti yerlestirilip ilaç daha verilmeden ortaya çiktigi fark edilince olayin esrari çözüldü. Sorun lavman aletinin ucundaki lateks ile kapli malzemeden kaynaklaniyordu. Üretici firma lavman uçlarinda lateks yerine silikon kullanmaya basladi ancak bu arada ne yazik ki 16 hasta hayatini kaybetti.

1990-1991 yillari arasinda Milwaukee'deki (ABD) bir çocuk hastanesinde 9 çocukta henüz daha cerrahi islem baslamadan anafilaktik sok görüldü. Nedenin anestezi cihazlarindaki ve damar yolu açilmasinda kullanilan kateterlerdeki lateksden kaynaklandigi fark edildi. Ameliyathane sartlarinda acil önlemler kolaylikla alinabildiginden hiç kimse hayatini kaybetmedi.

Kimler risk altındadır?

Genel toplumda lateks alerjisinin görülme sikligi %1'den daha azdir. Bununla birlikte madde ile çok fazla temas eden saglik çalisanlari ile çok fazla kereler ameliyat olmasi gereken hastaliklara sahip olan kisiler yüksek risk gurubunu olusturur. Ancak kisinin bir maddeyle ilk kez karsilastiginda da hayati tehlike dogurabilecek siddette alerjik reaksiyon gelisebilecegi de unutulmamalidir.

Hangi belirtiler uyarıcı olmalıdır?

Kasinti ve sislik lateks alerjisinde sik karsilasilan sorunlardir. Eger doktor muayenesi sonrasinda muayene oldugunuz bölgede ya da lastik eldiven kullanimini takiben (bulasik eldiveni gibi) ellerinizde kizariklik ve kasinti oluyorsa veya balon sisirdikten, dis muayenesi olduktan, muz ve avokado yedikten sonra agzinizda yanma ve agiz çevresinde kizariklik hissediyorsaniz lateks alerjisinden kuskulanmalisiniz.

Prezervatif kullanimini takiben genital bölgede benzeri yakinmalar oluyorsa büyük olasilikla lateks hassasiyetiniz var demektir.

Lateks alerjisi önceden saptanabilir mi?

Kisinin latekse karsi alerjik olup olmadigini anlamanin 2 yolu vardir. Bunlardan birincisi cilt altina çok az bir miktar lateks vererek reaksiyon gelisip gelismedigini saptamaktir. Alerjik olan kisilerde 15 dakika içinde uygulama bölgesinde sislik ve kizariklik ortaya çikar. Diger bir yöntem ise kanda latekse karsi antikor varligini arastirmaktir. Ancak bu yöntemlerden hiçbirisi lateks alerjisini kesinlikle saptayamamaktadir.

Alerjik reaksiyonlar sadece organik maddeler içinde bulunan bazi proteinlere karsi gelisirler. Lateksin içinde bulunan 10'dan fazla proteinin bu tür reaksiyonlara neden olabilecegi bilinmekle birlikte henüz hangi proteinlerin alerji nedeni oldugu kesin olarak saptanamamistir. Örnegin degisik eldiven markalari arasinda ayni kiside farkli düzeylerde alerji gelismesi birden fazla proteinin sorumlu olabilecegini düsündürmektedir.

Lateks alerjisi varsa prezervatif kullanamaz mıyız?

Dünya piyasalarinda lateks içermeyen prezervatifler mevcuttur. Bulara örnek olarak kuzu derisinden yapilan prezervatifler verilebilir ancak bu prezervatifler istenmeyen bir hamilelige karsi koruyucu oldugu halde cinsel yolla bulasan hastaliklardan etkili bir sekilde korumazlar.

Poliüretan adi verilen maddeden yapilan prezervatifler de lateks içermezler. Son zamanlarda gündeme gelen ve ülkemizde de piyasaya sunulan kadin prezervatifleri de poliüretandan üretildikleri için lateks alerjisi olan kisiler tarafindan kullanilabilirler. Amerikan Ilaç ve Gida Dairesi (FDA) kadin prezervatifinin gebelik ve AIDS basta olmak üzere cinsel yolla bulasan hastaliklardan korunmak amaciyla kullanimina onay vermistir.